ბერძენ-სპარსელთა ომები და სამხედრო საქმე ანტიკურ სამყაროში

ანტიკურ ხანაში, ცივილიზაციების  წარმოშობა და განვითარება, მჭიდროდ იყო დაკავშირებული გეოგრაფიულ არეალზე, კლიმატურ პირობებზე, რესურსებზე. ამაზე იყო დამოკიდებული სახელმწიფოთა წარმოშობა, მმართველობის ფორმები და საზოგადოების სოციალური ფორმაცია. ერთმანეთისგან უკიდურესად დაშორებულ, სხვადასხვა პირობებში წარმოქმნილ ცივილიზაციებს შორისაც კი, ბევრი საერთო არსებობდა. თუმცა იყო მრავალი ნიშანიც, რითაც ისინი ერთმანეთისაგან განსხვავდებოდნენ. ასევეა სამხედრო საქმის განვითარებაც. მასზე უამრავი ფაქტორი ახდენს ზეგავლენას, ამიტომაც ევროპულ და აზიურ სივრცეში სხვადასხვაგვარი დამოკიდებულება გაჩნდა სამხედრო საქმის მიმართ.

არმიათა რიცხოვნობის განსაზღვრის შესახებ

„სამხედრო ისტორიული კვლევა - იმ შემთხვევაში თუ წყაროები ამის საშუალებას იძლევა, აჯობებს ჯარების რიცხოვნობის კვლევით დავიწყოთ."

ჰანს დელბრუკი

„ისტორიკოსები დიდი ხნის მანძილზე იმყოფებოდნენ მოწმის მიერ მოტანილი საარაკო მონაცემების შთაბეჭდილებების ქვეშ."

რაიმონ არონი

არმიების რიცხოვნობის დადგენა ისტორიული მეცნიერების ერთ-ერთი პრობლემაა. არადა, რიცხვები გადამწყვეტ როლს ასრულებს ძალებს შორის ბალანსის განსაზღვრაში. ეს ძალზე მნიშვნელოვანია, რადგან თითქმის ყოველთვის იმარჯვებს დიდი მასა, თუ რაოდენობრივ სხვაობას არ აბათილებს სიმამაცე და უკეთესი მეთაურობა უფრო სუსტი მებრძოლი მხარისა [Дельбрюк 1999, 36]. მიუხედავად თანამედროვეობაში არსებული უზარმაზარი ინფორმაციული სივრცისა, შედარებით დეტალური საბუთებისა და საარქივო მასალებისა, ახლაც კი ჭირს ზუსტი ცნობების მოპოვება რამდენიმე წლის წინ მომხდარ კონფლიქტებში მონაწილე სამხედრო ძალების რაოდენობის შესახებ.

სუნ ბინი და მისი „ომის ხელოვნება"

სუნ ბინი (ძვ.წ. IV ს.), სამეფოთა ომის ხანის (ძვ.წ. 403-221 წწ.) სახელწოდებით განსაზღვრულ პერიოდში მოღვაწე ცნობილი ჩინელი სტრატეგოსი და სამხედრო თეორეტიკოსი, „ომის ხელოვნების" ავტორის, ცნობილი ჩინელი მხედართმთავრის, სუნ ძის შთამომავალი იყო. 1972 წლის არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოაჩინეს ბამბუკის ფირფიტები, რომლებზეც ძვ.წ. II-I საუკუნეების პერიოდის სხვადასხვა ტექსტები იყო, მათ შორის სუნ ბინის „ომის ხელოვნება", რომელიც 2000 წლის განმავლობაში დაკარგულად ითვლებოდა. სუნ ბინი სუნ ბინის სამხედრო ტრაქტატი მნიშვნელოვნად აღემატება ზომით თავისი ცნობილი წინამორბედის სუნ ძისას და იყოფა ორ ნაწილად.