რომაული ფორტიფიკაციები საქართველოში და აფსაროსის ციხის რეკონსტრუქცია

გონიოს ციხე, საქართველოში ანტიკური ხანის რომაული ძეგლებიდან ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანია და ის დიდი ხანია იწვევს არქეოლოგებისა და ისტორიკოსების დიდ ინტერესს. მსგავსი ისტორიული ძეგლები, მთელს რომაულ სამყაროში გვხვდება. ბოლო ათწლეულში ზოგიერთი რომაული ციხის რეკონსტრუქცია გააკეთეს, ან ნაგებობები აღადგინეს, ან გრაფიკული გამოსახულებები შექმნეს. ამ პოსტში აფსაროსის (გონიოს) ციხის მიახლოებით რეკონსტრუქცის შემოგთავაზებთ. თამამად დააჭირეთ „სრულად წაკითხვას" და შემობრძანდით.
 Let's start

ფორტიფიკაციები და საალყო საქმე გვიანანტიკურ ხანაში

„ფორტიფიკაციები და საალყო საქმე ციხესიმაგრე არის არა მხოლოდ დაცული ადგილი, არამედ აქტიური თავდაცვითი სტრატეგიული ცენტრი, სადაც გარნიზონი დაცულია მოულოდნელი თავდასხმისა და მტრის ჭარბი ძალების შემოტევისგან. ეს არის ბაზა, საიდანაც შეუძლიათ დაამყარონ სამხედრო კონტროლი ინტერესის არეალში,"

ჯონ კიგანი

„ომის ხელოვნების უმაღლესი გამოვლინება მტრის გეგმებზე თავდასხმაა; ამას მოსდევს მის კავშირებზე თავდასხმა; შემდეგია მის არმიაზე თავდასხმა; და უმდაბლესი გამოვლინებაა მის გამაგრებულ ქალაქებზე თავდასხმა."

სუნ-ძი

ანტიკური ხანა, განსაკუთრებით კი შუა საუკუნეები, ფორტიფიკაციებისა და საალყო ბრძოლების პერიოდია. ამ დროს ჰქონდა თავდაცვითი ტიპის არქიტექტურას განსაკუთრებული მნიშვნელობა და ამას მოხერხებულად იყენებდნენ მეფეები და ფეოდალები, რომლებიც თავიანთი ძალაუფლების გასამყარებლად და სამფლობელოების დასაცავად ქვისა თუ ხის, მიწაყრილითა და თხრილით გარშემორტყმულ, საფორტიფიკაციო ნაგებობებს აშენებდნენ.

შუა საუკუნეების საალყო მანქანები: კონრად კაიზერის Bellifortis

შუა საუკუნოვანი საალყო ინჟინერიის წიგნებიდან ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი და საინტერესო არის კონრად კაიზერის Bellifortis. გერმანელი კონრად კაიზერი, რომელიც 1366 წელს დაიბადა აიხშტეტში, ფიზიკოსი და სამხედრო ინჟინერი იყო. იგი მოღვაწეობდა ქალაქ პადუაში, სანამ შეუერთდებოდა ჯვაროსნულ ლაშქრობას, რომელიც 1396 წელს, ნიკოპოლისთან ბრძოლაში მძიმე მარცხით დასრულდა. კაიზერი ამაში სიგიზმუნდს, საღვთო რომის იმპერატორს ადანაშაულებდა. ნიჭიერმა ინჟინერმა სიგიზმუნდის ძმასთან, ჩეხეთის მეფე ვაცლავთან დაიწყო მუშაობა, მაგრამ როდესაც სიგიზმუნდმა ვაცლავი ჩამოაგდო, თავისთვის საძულველი კაიზერი ერთ-ერთ მთიან ჩეხურ ქალაქში გადაასახლა. სწორედ ამ პერიოდში 1402-1405 წლებში დაწერა მან Bellifortis  - წიგნი საალყო ინჟინერიის შესახებ. მას გაუმართლა, რომ იმ ქალაქში, სადაც გადასახლებული იყო, მოხვდნენ მოგზაური გერმანელი მხატვრები, რომლებიც კონრადმა დაიქირავა და თავისი ნაშრომისთვის ილუსტრაციები დაახატინა. კაიზერი 1405 წელს გარდაიცვალა ისე, რომ ვერ მოასწრო Bellifortis-ს ბოლომდე დასრულება, თუმცა მანამდე საკმაოდ დიდ მასალას მოუყარა თავი და შემდგომში მისი წიგნი საალყო ინჟინერიის ერთ-ერთ საუკეთესო სახელმძღვანელოდ იქცა.

ინგლისის 10 ცნობილი შუასაუკუნოვანი ციხესიმაგრე

დიდი ბრიტანეთის კუნძულები შუა საუკუნოვანი ციხესიმაგრეებითაა მოფენილი და შესანიშნავ სანახაობას ჰპირდება მედიევისტებსა და ზოგადად ისტორიის მოყვარულებს. ამ ათეულში მოცემულია ისეთი ციხესიმაგრეები, რომლებიც ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში აშენდა და კარგად არის შემორჩენილი. ასევე ეს ციხესიმაგრები წლის ყველა დროს ღიაა ტურისტებისთვის და მათ თავისუფლად შეუძლიათ ყველა მათგანის დათვალიერება.

საფრანგეთის 10 ცნობილი შუასაუკუნოვანი ციხესიმაგრე

საფრანგეთში ასობით ციხესიმაგრეა, რომელთა დიდი ნაწილი შუა საუკუნეების პერიოდშია აგებული. რომელია მათ შორის გამორჩეული? აქ წარმოდგენილია საფრანგეთის ათი ცნობილი ციხესიმაგრის სია - მათი, რომელთაც შეინარჩუნეს შუა საუკუნეების არქიტექტურული სტილი და ეპოქის ატმოსფერო დღემდე ახასიათებთ. რათქმაუნდა, საფრანგეთის ციხესიმაგრებზე ათობით ასეთი სია გაკეთდება, მაგრამ ჩვენი აზრით მოცემული ციხეები საუკეთესოა შუა საუკუნოვანი საფრანგეთის ისტორიული გარემოს წარმოსადგენად.

რენო დე შატილიონის ციტადელი ტრანსიორდანიაში: კერაკის ციხესიმაგრე

დასავლეთ იორდანიაში მდებარე კერაკი, იგივე ალ-კარაკი ჯვაროსნული ლაშქრობების პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და მძლავრი სიმაგრე იყო ლევანტის ქვეყნებში, რომლის დაკავებას როგორც ქრისტიანი, ისე მუსლიმი მეთაურები ცდილობდნენ, რათა მიმდებარე რეგიონზე თავიანთი ძალაუფლება განემტკიცებინათ.

ბელვუარის ციხესიმაგრე

ჯვაროსანთა ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ციხე-სიმაგრე, რომელმაც დღევანდელ დღემდე მოაღწია. ის წარმოადგენდა იერუსალიმის სამეფოს მთავარ დასაყრდენს, ხოლო

მუსლიმები მას იმდენად სახიფათოდ თვლიდნენ, რომ გადაწყვიტეს სიმაგრე მთლიანად გაენადგურებინათ, ოღონდ ის ჰოსპიტალერთა ხელში არ ჩავარდნილიყო, თუმცა მათ ვერ მოახერხეს ამ გეგმის ბოლომდე განხორციელება, ამიტომ დიდებული შუა საუკუნოვანი ციხესიმაგრე კვლავაც დგას ისრაელში და მნახველებს შეუძლიათ მისი ხილვა. თავდაპირველად ეს სიმაგრე ფრანგი ფეოდალის, ველოს საკუთრება იყო, მან კი ჰოსპიტალერებს მიყიდა 1168 წელს. ორდენის რაინდებმა კარგად შეაფასეს ციხესიმაგრის სტრატეგიული მდებარეობა და აქ ახალი, უმძლავრესი სიმაგრე აღმართეს.

წმინდა ანგელოზის ციხე-სიმაგრე

წმინდა ანგელოზის ციხე-სიმაგრე - Castel Sant'Angelo  რომის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ისტორიული ძეგლი. თავდაპირველად აკლდამას წარმოადგენდა, შემდეგ ციხე-სიმაგრე იყო, პაპის რეზიდენცია და მისი ქონების სანახი, ასევე ციხე, დღეს კი მუზეუმია.

იერუსალიმი

იერუსალიმი - უძველესი ქანაანური ქალაქი, ისრაელის დედაქალაქი. ქალაქი იერუსალიმი პირველად ძვ.წ XIX_XVIII საუკუნის ეგვიპტურ დოკუმენტებში გხვდება ურუსალიმის სახელით, შემდეგ კი ელ-ამარნის ძვ.წ XIV საუკუნის ეგვიპტურ წარწერებში. იერუსალიმი ნახსენებია ძვ.წ VIII საუკუნის ასურულ ანალებშიც. ძველი ბერძნები იერუსალიმს იეროსალიმს უწოდებდნენ, როგორც წმინდა ქალაქს (იეროს _ წმინდა). ქალაქის ნამდვილი სახელი, როგორც მას თვითონ იერუსალიმელები ეძახდნენ ირუშალემი იყო.

ბრანის ციხესიმაგრე

ბრანი – ციხე-სიმაგრე რუმინეთში, ბრაშოვიდან 30 კმ-ში, მუნტენიისა და ტრანსილვანიის საზღვარზე. ციხე-სიმაგრე XIV საუკუნის ბოლოს აშენდა ადგილობრივი მაცხოვრებლების მიერ, მათივე სახსრებითა და ძალისხმევით. ამის გამო ისინი რამდენიმე წელიწადი განთავისუფლდნენ სახელმწიფო გადასახადისგან. 1622-1627 წლებში ბრანის ციხეს ორი დამატებითი, დამცავი კოშკი მიუერთეს.

მარიენბურგი

მარიენბურგი ტევტონთა ორდენის ყოფილი დედაქალაქი და დიდი მაგისტრების საცხოვრებელი იყო. დღეს ამ ადგილზე ქალაქი მალბორგი მდებარეობს, ხოლო ტერიტორია პოლონეთს ეკუთვნის. შუა საუკუნეებში მარიენბურგი პირველი ხარისხის ციხესიმაგრედ და ტევტონთა ორდენის მთავარ დასაყრდენ ძალას წარმოადგენდა. ამ სიმაგრის მნიშვნელობა იმითიც აისახება, რომ აქ თვით ორდენის დიდი მაგისტრი სახლობდა და მის რეზიდენციას წარმოადგენდა 1309-1456 წლებში.

კრაკ დე შევალიე

კრაკ დე შევალიე იგივე კრაკ დე ლ’ჰოსპიტალი – ჰოსპიტალიერთა ორდენის ციხე-სიმაგრე სირიაში, ლიბანის ტრიპოლის აღმოსავლეთით. მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შემორჩენილი ჯვაროსნული სიმაგრე.

არაბული ქრონიკებიდან ცნობილია, რომ 1031 წელს ციხე-სიმაგრე ალეპოს ამირამ დაიკავა და იქ ქურთთა გარნიზონი ჩააყენა, რის შემდეგაც ამ სიმაგრეს “ჰასნ ალ-აქრადი” ეწოდა, რაც ქურთების ციხეს ნიშნავს. ფრანკები ამ ციხე-სიმაგრეს “ლე კრატს” უწოდებდნენ, ხოლო შემდეგ არაბულად “კერაკი” ანუ “კრაკი” უწოდეს, რაც სიმაგრეს ნიშნავს.